Hipertermia miejscowa metodą fal radiowych

Hipertermia miejscowa metodą fal radiowych polega na ogrzewaniu miejscowym za pomocą fal radiowych emitowanych w określonych częstotliwościach. Dzieli się na powierzchniową, śródtkankową oraz głęboką.

Hipertermia miejscowa powierzchniowa pozwala na ogrzewanie tkanek umieszczonych na głębokości do ok. 3 cm. w ciele pacjenta. Stosowana jest więc przy leczeniu skojarzonym guzów zlokalizowanych bliżej powierzchni skóry. Do tego typu zabiegów służy aparat BSD-500. Wyposażony jest w zestaw aplikatorów o różnej powierzchni, w zależności od wielkości i lokalizacji guza. Pracuje on w częstotliwości stałej 915 MHz.

Hipertermia miejscowa śródtkanowa polega na wprowadzeniu anten radiowych w głąb ciała pacjenta, za pomocą specjalnych aplikatorów, tzw. cewników śródtkankowych. Ten typ hipertermii najczęściej stosuje się w skojarzeniu z brachyterapią, i wykorzystuje się przy tym aplikatory brachyterapii. Hipertermię śródtkankową wykonuje się za pomocą aparatu BSD-500, do którego można podłączyć aż 24 anteny o długości i średnicy pasującej do większości aplikatorów. Każda z anten może być osobno sterowana w zakresie fazy i mocy, co pozwala na precyzyjne wykreślenie obszaru nagrzewania. Pomaga w tym specjalny program do planowania zabiegu. 

Hipertermia miejscowa głęboka jest stosowana wtedy, kiedy obszar guza leży głębiej w ciele pacjenta (np. rak trzustki, szyjki macicy itp.). W tym rodzaju hipertermii anteny są rozmieszczone w układzie pierścieniowym. Oznacza to, że ciało pacjenta jest umieszczone w pierścieniu wyposażonym, w zależności do modelu urządzenia, w 8 lub 24 anteny. Anteny te można modulować zarówno względem częstotliwości emitowanych fal, ich fazy oraz mocy, przez co określa się dokładnie obrys ogrzewanego obszaru w 3D. Aby rozwiązać problem pomiaru temperatury w trakcie zabiegu, najnowsza wersja BSD-2000 MR jest skonstruowana do współpracy z rezonansem magnetycznym. Aplikator jest na tyle mały, że mieści się w pierścieniu rezonansu i można w ten sposób nieinwazyjnie, a jednocześnie z wielką precyzją monitorować temperaturę w obszarze nagrzewanym. Gama produktów BSD-2000 pracuje przy użyciu częstotliwości modulowanej od 75 do 140 MHz.

Podwyższenie temperatury zmian nowotworowych powoduje liczne zmiany w ich fizjologii. Pierwsza z nich powiązana jest z efektem białek szoku cieplnego Hsp 70  (z ang. Heat shock proteins - Hsp) stanowiących swoiste markery dla przeciwciał. W temperaturach zakresu gorączkowego dochodzi do ekspresji białka Hsp 70 na zewnątrz błony komórek nowotworowych. W tych warunkach stają się one aktywatorami dla przeciwciał, które z większą łatwością „rozpoznają” i atakują tak oznaczone struktury. Mamy więc do czynienia z immunostymulacją.

Ogrzewanie przyspiesza ponadto specyficzny metabolizm tkanki rakowej, której produktem ubocznym jest kwas mlekowy. W temperaturach osiąganych podczas hipertermii, dochodzi do znacznej nadprodukcji kwasu mlekowego, z co za tym idzie tak wysokiego zakwaszenia komórki rakowej, że doprowadza ono do śmierci komórki na drodze apoptozy. Sąsiadujące,  zdrowe komórki nie podlegają takim reakcjom, bowiem ich metabolizm jest odmienny i PH ich płynu wewnątrzkomórkowego pozostaje w normie.

W skojarzeniu z radioterapią, hipertermię miejscową można stosować zarówno przed, jak i po zabiegu napromieniania. 

Stosowana bezpośrednio (do 1 godziny)  przed radioterapią, hipertermia miejscowa w zakresie temperatur umiarkowanych zwiększa perfuzję tkanki guza, a co za tym idzie podaż tlenu w tym obszarze, a właśnie tlen jest czynnikiem zwiększającym skuteczność promieniowania jonizującego.

Z kolei hipertermia miejscowa w zakresie wysokich temperatur, tzn. do maks. 43°C, jest przeprowadzana po napromienianiu i jej rola polega na utrudnianiu procesu odbudowy DNA komórek rakowych, które uległo uszkodzeniu w procesie naświetlania.

Hipertermia miejscowa jest również kojarzona z chemioterapią. Oczekiwany efekt polega na zwiększeniu podaży cytostatyku w obszarze podgrzanym oraz na ułatwieniu przenikania leku do cytoplazmy komórek guza.

__________________________________________________________________________________________________________________________________